دانستنی های ماهی و آکواریوم

همانطور که می دانید پیشرفت تکنولوژی با به حداقل رساندن فعالیت های جسمانی حداکثر بهره وری را برای ما به ارمغان آورده ولی در عوض فاصله ما وطبیعت را افزایش داده است. در شرایط کنونی که زندگی با فشارهای روحی و استرس فراوان همراه است ، ضروریست سلامت روح و روان نیز مد نظر قرار گیرد. ماهی های زینتی در آکواریوم های خانه آرامش بخش محیط اطراف شما خواهند بود.

افزایش میزان افسردگی و بیماری های اعصاب و روان در جامعه ناشی از خلاء میباشد. یکی از بهترین راهکارهای مقابله با این چالش ، تهیه آکواریوم برای محل زندگی و استراحت است. دنیای زیر آب و اسرار آن همیشه مورد توجه انسان بوده و می تواند حداقل نیاز به ارتباط با طبیعت را کمی جبران نماید. نگهداری ماهی های آکواریومی نه تنها موجب سرگرمی شده ، بلکه تماشای آنها پس از اتمام کار روزانه باعث تسکین اعصاب و انبساط خاطر می گردد.

امید می رود متخصصین در فضای بدون استفاده داخل آپارتمان طراحی آکواریوم را دردستور کار خود قرار دهند. پیشرفت های حاضر در ارتباط با آکواریوم و تجهیزات جانبی آن ، رسیدگی و نگهداری آکواریوم را بسیار آسان نموده است. بخاری اتوماتیک ، انواع فیلترهای تصفیه فیزیکی و فرابنفش ، غذا دهنده اتوماتیک ، انواع پمپ و غیره می تواند نیاز به تعویض آب را تا یک سال برطرف نماید.

از منظر دیگر تکثیر وپرورش ماهی های زینتی می تواند به عنوان حرفه ای اشتغال زا ، زودبازده ، اقتصادی و مفرح انتخاب گردد. با توجه به اینکه بخش عمده ای از غذای ماهی ها را مواد پروتئینی تشکیل می دهد ، لذا مواد دفعی آن ها دارای یون آمونیوم می باشد که در صورت افزایش میزان آن در آب می تواند باعث مرگ ماهی ها گردد. لذا ما باید به طریقی جلوی افزایش بیش از حد آن را در آب بگیریم.

استفاده از گیاهان آبزی در آکواریوم می تواند در این خصوص بسیار مؤثر باشد چراکه گیاهان آبزی یون آمونیوم NH4 را جذب می نمایند ، در نتیجه ما به تعویض آب کمتری نیاز خواهیم داشت.

 

انواع آکواریوم ها :

آکواریوم ها از لحاظ نوع ماهی به دو گروه آب شور و آب شیرین تقسیم می‌شوند. هرچند رنگ و گونه های ماهی های آب شور بسیار خیره کننده است به دلیل دشواری و همچنین هزینه بالای تهیه و نگهداری آکواریوم آب شور ، در مطلب حاضر به شرح آکواریوم آب شیرین بسنده میکنیم.

ماهی های آب شیرین از نظر تولید مثل به دو گروه زنده زا (بچه زا) و تخم گذار تقسیم شده اند و از نظر جیره غذایی به ۳ گروه گیاهخوار ، گوشتخوار و همه چیزخوار تفکیک میگردند.

 

ماهی های آکواریومی را از نظر شرایط نگهداری می توان در 4 گروه به شرح ذیل دسته یندی کرد :

گروه۱:  ماهی های غیرحساس و زرنگ ؛ که این نوع ماهی ها به ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاص آب نیازی نداشته و تغذیه آسانی نیز دارند.

گروه ۲ ماهیان زرنگ و راحت ؛ که از نظر تغذیه حساسیت بیشتری نسبت به ماهی های نوع قبل دارند ولی به ویژگی های خاص فیزیکی و شیمیایی نیازی ندارند.

گروه۳:  دسته سوم ماهیانی هستند که به شرایط خاص فیزیکی وشیمیایی آب نیازی ندارند ولی به لحاظ تغذیه به نگهداری و مراقبت زیادی نیاز دارند.

گروه ۴:  ماهی هایی که به آب با ویژگی های فیزیکی وشیمیایی خاص نیاز داشته و نیازهای غذایی آنها از گونه ای به گونه دیگر متفاوت می باشد. به طور کلی این نوع ماهی ها برای آکواریوم داران با تجربه مناسب هستند.

 

مواردی که باید قبل از تهیه آکواریوم مورد توجه قرار گیرد عبارتند از :

انتخاب مکان مناسب برای استقرار در منزل یا محل کار (مانند مواردی از قبیل در معرض دید بودن ، نورگیری مناسب ، تناسب آکواریوم از نطر اندازه و ابعاد با محل استقرار).

پس از تهیه آکواریوم نیز تهیه لوازمی مانند پمپ هوا ، بخاری ، شلنگ‌های رابط ، فیلتر ، سنگ هوا ، شن و ماسه ، دماسنج و لامپ روشنایی ضروری می باشد و بقیه تجهیزات به سلیقه و امکانات افراد بستگی دارد.

حال باید کلیه تجهیزات شستشو و ضدعفونی شده و آکواریوم را در محل مناسب مستقر نمود. در صورت استفاده از فیلتر کف می بایست آن را نصب کرده و سپس لوازم هوادهی را درمحل خود قرار دهیم. پس ازآن شن وماسه را به اندازه مناسب در کف پهن نموده و شلنگ ها را به پمپی که خارج از آکواریوم نصب شده وصل نماییم (پمپ خارج از آکواریوم و بالاتر از سطح آب قرار می گیرد.) بعد از انجام این کار ، با گذاشتن یک بشقاب در کف آکواریوم آب را روی آن می ریزیم تا مانع از پراکنده شدن شن و ماسه شویم و بعد از آبگیری بشقاب را بر می داریم. سپس بخاری و دماسنج را نصب می کنیم. در این هنگام پمپ و بخاری را روشن نموده و یک روز به همین حالت رها کرده تا شرایط مطلوب به وجود آید.

پس از کشت گیاه در بستر آکواریوم می توان نسبت به رها سازی ماهی ها اقدام نمود. در حقیقت با انجام کارهای گفته شده ، هم کلر محلول در آب در اثر هوا دهی رفع شده و هم دمای آب به حد مطلوب (۲۷ درجه سانتیگراد) رسیده است.

نکته قابل توجه این است که قبل از رها کردن ماهی‌ها در آکواریوم می بایست حبابهای به وجود آمده روی شیشه ها را با تور دستی از بین برد ، چرا که این کار از ایجاد عارضه حباب گازی در ماهی ها (به خصوص ماهی های کوچکتر) بر اثر خوردن حباب های ایجاد شده روی شیشه ها جلوگیری خواهد کرد.

 

نکاتی در رابطه با انتخاب ماهی ها برای نگهداری در یک آکواریوم :

اکثر کسانی که نگهداری از ماهی ها را آغاز می کنند تمایل دارند از گونه های مختلف ، نمونه هایی را در یک مخزن اجتماعی نگهداری کنند ، ولی برای انتخاب نمونه های مناسب باید به نکات مهمی توجه داشت.

ترکیب گونه های موجود در مخزن باید از لحاظ نیازهایشان به شرایط مختلف فیزیکی و شیمیایی یکسان باشد. به عنوان مثال:

هیچگاه گونه های سردآبی را نباید همراه با گونه های گرم آبی نگهداری نمود.

هرگز ماهی هایی که نیاز به  محیط اسیدی دارند را نباید با ماهی هایی که در محیط قلیایی زندگی می کنند نگهداری نمود.

بهترین کار ممکن ، قراردادن ماهی ها با شرایط زیستی یکسان و یا خیلی نزدیک به هم از نظر دما ، میزان اسیدیته محیط ، درجه سختی آب ، شدت تابش نور و ویژگی های رفتاری ( آرام یا مهاجم و درنده) با یکدیگر می باشد.

در ضمن باید دقت نمود که گونه های هم جنس ، که تحمل یکدیگر را ندارند و به شدت می توانند با هم بجنگند در یک آکواریوم قرار نگیرند.

ماهی های خیلی بزرگ (هرچندآرام و صلح جو باشند) را نباید با ماهی های خیلی کوچک نگهداری نمود.

بعضی ماهی ها در صورت نگهداری تنها ، رشد چندان خوبی ندارند و نیاز به زندگی اجتماعی دارند. برخی نیاز به شرایط ویژه تری دارند و بایستی به تنهایی نگهداری شوند.

بهتر است ماهی هایی که در سطوح مختلف زندگی می کنند را برای نگهداری در یک آکواریوم انتخاب نمود تا همه آن ها برای استفاده از یک مکان واحد با همدیگر رقابت نکنند! همچنین ترکیبی از ماهی های گیاه خوار با ماهی های گوشتخوار و مهاجم ، استرس زا است و به هیچ وجه نباید آن ها را با همدیگر نگهداری نمود.

یکی از مهم ترین مسائلی که بسیاری از افراد به آن توجه ندارند ، تراکم یا تعداد ماهی در واحد حجم می باشد. در صورت بالا بودن میزان تراکم ، انتظار وقوع انواع بیماری های پوستی یا عفونی را باید داشت. با عدم رعایت تراکم مناسب ، افزایش فضولات و پس ماندهای غذایی که با تجزیه شدن باعث مصرف اکسیژن محیط و افزایش اسیدیته آب می گردد ، رفته رفته بهداشت و سلامت آب به مخاطره می افتد که خود زمینه ساز ابتلا به انواع بیماری ها خواهند بود.

همواره باید به یاد داشت که تعداد مصرف کنندگان اکسیژن با میزان تولید آن همخوانی داشته باشد.

مصرف کنندگان اکسیژن شامل ماهی ها ، سایر آبزیان موجود در آکواریوم ، تجزیه فضولات و پس مانده های غذایی و گیاهان (در ساعات تاریکی شب) هستند. با افزایش تراکم ، میزان مصرف اکسیژن بالاتر رفته و در نتیجه در محیطی همچون آکواریوم که ظرفیت محدودی برای اکسیژن دارد ، شاهد کمبود اکسیژن برای ماهی ها خواهیم بود. این در حالی است که به علت افزایش فضولات و پس مانده های غذایی ، تجزیه آن ها نیز اکسیژن بیشتری را طلب می کند و ماهی ها با کمبود دو چندان اکسیژن مواجه خواهند شد ، بنابر این توصیه می شود که پس مانده های غذایی و فضولات خیلی زود از مخزن خارج شوند.

 

منبع : وب سایت دنیای حیوانات